Remisja, nazywana „miesiącem miodowym”, to okres wkrótce po rozpoznaniu cukrzycy typu 1, gdy ocalałe komórki beta trzustki odzyskują część sprawności, a zapotrzebowanie na insulinę wyraźnie spada. Dotyczy ok. połowy dzieci i większości dorosłych z nowo rozpoznaną cukrzycą typu 1 i trwa zwykle od kilku tygodni do kilku miesięcy, czasem ponad rok. To okres korzystny, ale przejściowy: nie oznacza wyleczenia, a insuliny nie należy odstawiać.

Skąd bierze się remisja

Objawy cukrzycy typu 1 pojawiają się, gdy autoimmunologiczny proces zniszczył większość komórek beta, a pozostałe są „przeciążone” wysokim cukrem (glukotoksyczność). Po rozpoczęciu insulinoterapii cukier spada, ocalałe komórki odpoczywają i znów wydzielają część insuliny. Proces autoimmunologiczny jednak trwa, więc po pewnym czasie komórki beta znów ubywa i zapotrzebowanie na insulinę rośnie.

Jak rozpoznać remisję

  • dobowa dawka insuliny spada poniżej ok. 0,5 j./kg masy ciała, przy dobrym wyrównaniu (HbA1c poniżej 7%),
  • w badaniach naukowych stosuje się wskaźnik IDAA1c (HbA1c w % + 4 × dawka insuliny w j./kg/dobę): wynik 9 lub mniej oznacza częściową remisję,
  • całkowita remisja, gdy przez jakiś czas insulina nie jest w ogóle potrzebna, zdarza się rzadko, głównie u dorosłych,
  • resztkową produkcję insuliny pokazuje badanie peptydu C.

Dłuższej remisji sprzyjają: starszy wiek przy rozpoznaniu, rozpoznanie bez kwasicy ketonowej, wyższy peptyd C na początku, płeć męska i dobre wyrównanie od pierwszych tygodni. U małych dzieci i po ciężkiej kwasicy remisja bywa krótka lub nie występuje.

Jak postępować w czasie remisji

  • mierz cukier często (glukometr lub CGM) i zmniejszaj dawki według zaleceń poradni; najczęściej spada zapotrzebowanie na bolusy, a przelicznik insuliny na wymiennik bywa bardzo mały,
  • uważaj na niedocukrzenia, bo do podanej insuliny dochodzi własna; przydaje się pen z dawkowaniem co 0,5 j.,
  • nie odstawiaj insuliny całkowicie bez decyzji diabetologa; nawet małe dawki odciążają komórki beta i podtrzymują nawyk leczenia,
  • utrzymuj zdrową dietę i ruch; długie okresy wysokiego cukru mogą skrócić remisję,
  • pamiętaj, że to dobry czas na naukę: liczenie wymienników, korekty, postępowanie przy chorobie i wysiłku, zanim cukrzyca stanie się „pełna”.

Koniec remisji

Remisja kończy się stopniowo: rosną cukry po posiłkach i na czczo, potrzeba więcej insuliny, pojawia się zjawisko brzasku. To naturalny przebieg choroby, a nie efekt błędów. Dawki trzeba wtedy zwiększać, czasem dość szybko; stąd znaczenie regularnych wizyt w poradni.

Czy remisję da się wydłużyć

  • teplizumab (lek opóźniający rozwój cukrzycy typu 1 u osób z przeciwciałami, ale jeszcze bez objawów) jest pierwszym lekiem zarejestrowanym w tym celu; w badaniach podawany po rozpoznaniu też spowalniał utratę peptydu C,
  • badane są m.in. inne leki immunologiczne, terapie komórkami T regulatorowymi i leki chroniące komórki beta; opisujemy je w artykule nowe terapie i badania nad cukrzycą,
  • żadna dieta ani suplement nie ma udowodnionego działania przedłużającego remisję; ostrożnie z obietnicami „wyleczenia cukrzycy typu 1”.

Zachowanie choćby resztkowej produkcji insuliny ma znaczenie: osoby z wykrywalnym peptydem C mają łatwiejsze wyrównanie, mniej ciężkich niedocukrzeń i mniejsze ryzyko powikłań.

Remisja a inne typy cukrzycy

Długa, kilkuletnia „remisja” z bardzo małymi dawkami insuliny lub zupełnie bez niej powinna skłonić do sprawdzenia, czy to na pewno cukrzyca typu 1, a nie MODY lub LADA. Czym innym jest też remisja cukrzycy typu 2, osiągana zwykle dzięki dużej utracie masy ciała.

Źródła

  1. Mortensen HB i wsp. (Hvidoere Study Group). New definition for the partial remission period in children and adolescents with type 1 diabetes. Diabetes Care 2009;32(8):1384–1390. doi:10.2337/dc08-1987
  2. Zhong T i wsp. The remission phase in type 1 diabetes: Changing epidemiology, definitions, and emerging immuno-metabolic mechanisms. Diabetes Metab Res Rev 2020;36(2):e3207. doi:10.1002/dmrr.3207
  3. Ramos EL i wsp. (PROTECT). Teplizumab and β-Cell Function in Newly Diagnosed Type 1 Diabetes. N Engl J Med 2023;389(23):2151–2161. doi:10.1056/NEJMoa2308743
  4. Cengiz E i wsp. ISPAD Clinical Practice Consensus Guidelines 2022: Insulin treatment in children and adolescents with diabetes. Pediatr Diabetes 2022;23(8):1277–1296. doi:10.1111/pedi.13442