CGM (ciągłe monitorowanie glikemii) to sensor noszony na ciele, który co kilka minut mierzy glukozę w płynie tkankowym i przesyła wynik z trendem do telefonu, czytnika lub pompy. Pokazuje, czy cukier rośnie, czy spada, alarmuje o niedocukrzeniu i hiperglikemii oraz wychwytuje nocne spadki, których nie widać w pomiarach z palca. W badaniach CGM obniża HbA1c i zmniejsza liczbę niedocukrzeń, a w Polsce jest refundowany dla osób leczonych insuliną.
Jak działa CGM
- sensor z cienkim, giętkim filamentem wprowadzanym na kilka milimetrów pod skórę (aplikatorem, prawie bezboleśnie) mierzy glukozę w płynie śródmiąższowym,
- nadajnik (wbudowany w sensor lub osobny) wysyła wynik co 1–5 minut do telefonu, czytnika, zegarka lub pompy insulinowej,
- aplikacja pokazuje wynik, strzałkę trendu, wykres i alarmy oraz pozwala udostępnić dane bliskim i poradni.
Glukoza w płynie tkankowym zmienia się z opóźnieniem ok. 5–10 minut w stosunku do krwi. Przy szybkich spadkach i wzrostach sensor „nie nadąża”, dlatego przy objawach niedocukrzenia albo wyniku niepasującym do samopoczucia trzeba sprawdzić cukier glukometrem.
Rodzaje systemów CGM
| System | Jak długo działa sensor | Cechy |
|---|---|---|
| FreeStyle Libre 2 Plus, Libre 3 Plus | 15 dni | odczyt w telefonie, alarmy; Libre 3 Plus współpracuje z wybranymi pompami AID; szczegóły w artykule FreeStyle Libre |
| Dexcom G7 | 10 dni (wersja 15-dniowa w części krajów) | mały sensor z nadajnikiem, alarmy, współpraca z pompami |
| Medtronic Simplera, Guardian 4 | 7 dni | współpraca z pompą MiniMed 780G |
| Eversense | od 180 dni do roku (zależnie od wersji) | sensor wszczepiany pod skórę ramienia w krótkim zabiegu, zdejmowany nadajnik z alarmami wibracyjnymi |
| inne (np. Medtrum, Sibionics, Accu-Chek SmartGuide) | 7–15 dni | różna dostępność i refundacja |
Eversense: sensor wszczepiany
W systemie Eversense sensor wielkości ziarna ryżu zakłada i usuwa lekarz w krótkim zabiegu w znieczuleniu miejscowym. Nad nim nosi się na plastrze zdejmowany nadajnik, który można ładować, odkleić np. na basen i który ostrzega wibracją nawet bez telefonu w pobliżu. Zaletą jest rzadka wymiana sensora i brak reakcji na plastry przy części użytkowników, wadą konieczność zabiegu i (w części wersji) kalibracji glukometrem. Dostępność i refundację tego systemu warto sprawdzić u lekarza i dystrybutora.
Co daje CGM
- mniej niedocukrzeń, zwłaszcza nocnych, dzięki alarmom spadku i prognozie,
- niższe HbA1c, o ok. 0,3–0,6 punktu procentowego w badaniach u osób na penach i pompach,
- strzałki trendu: można zareagować, zanim cukier spadnie lub wzrośnie zbyt mocno,
- wiedza, jak posiłki, wysiłek, stres i sen wpływają na cukier,
- połączenie z pompą w systemie AID, który sam dostosowuje dawki (pompa insulinowa),
- dla rodziców dzieci z cukrzycą: zdalny podgląd wyników.
Jak czytać raport CGM: cele
Raport AGP z 14 dni pokazuje uśredniony dzień i najważniejsze wskaźniki. Międzynarodowe cele dla większości osób z cukrzycą typu 1 i 2:
| Wskaźnik | Cel |
|---|---|
| TIR: czas w zakresie 70–180 mg/dl | powyżej 70% (ok. 17 godzin dziennie) |
| TBR: czas poniżej 70 mg/dl | poniżej 4% (ok. 1 godziny) |
| czas poniżej 54 mg/dl | poniżej 1% (ok. 15 minut) |
| TAR: czas powyżej 180 mg/dl | poniżej 25% |
| czas powyżej 250 mg/dl | poniżej 5% |
| CV: zmienność glikemii | 36% lub mniej |
| GMI: szacowane HbA1c | zwykle poniżej 7% |
U seniorów i osób z dużym ryzykiem niedocukrzeń cel TIR wynosi zwykle powyżej 50%, a czas poniżej 70 mg/dl poniżej 1%. GMI z własnych danych policzysz w kalkulatorze GMI. Każde 5 punktów procentowych więcej TIR ma znaczenie kliniczne.
Zakładanie i noszenie sensora
- miejsce zależy od systemu: najczęściej tył ramienia (Libre, Dexcom, Eversense) lub brzuch (część systemów),
- skóra czysta, sucha, bez kremu; omijaj blizny, tatuaże, zgrubienia i miejsca wkłuć insuliny (co najmniej kilka centymetrów od wkłucia pompy),
- pierwsze godziny nowego sensora bywają mniej dokładne,
- przy podrażnieniach skóry pomagają plastry ochronne pod sensor i preparaty barierowe; przy alergii porozmawiaj z lekarzem o innym systemie,
- przed rezonansem magnetycznym sensor trzeba zdjąć; przed TK i RTG sprawdź instrukcję producenta.
Co może fałszować odczyt: ucisk na sensor w czasie snu (fałszywe nocne „niedocukrzenia”), odwodnienie, duże dawki witaminy C (dotyczy m.in. sensorów Libre), w części systemów paracetamol w dużych dawkach i hydroksymocznik. Szczegóły podaje ulotka danego sensora.
Kto może korzystać i refundacja
Według zaleceń PTD CGM jest zalecany wszystkim osobom z cukrzycą typu 1 i osobom z cukrzycą typu 2 leczonym insuliną, a może też pomagać innym osobom z cukrzycą typu 2. W Polsce sensory są refundowane m.in. w cukrzycy typu 1 od 4. roku życia, u dorosłych z cukrzycą typu 2 przy co najmniej 3 wstrzyknięciach insuliny dziennie, w ciąży i połogu oraz przy nieświadomości hipoglikemii; zasady i odpłatność opisujemy w artykule refundacja CGM.
Źródła
- Polskie Towarzystwo Diabetologiczne. Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u osób z cukrzycą 2026. Current Topics in Diabetes 2026. ptdiab.pl
- Battelino T i wsp. Clinical Targets for Continuous Glucose Monitoring Data Interpretation: Recommendations From the International Consensus on Time in Range. Diabetes Care 2019;42(8):1593–1603. doi:10.2337/dci19-0028
- Beck RW i wsp. Effect of Continuous Glucose Monitoring on Glycemic Control in Adults With Type 1 Diabetes Using Insulin Injections: The DIAMOND Randomized Clinical Trial. JAMA 2017;317(4):371–378. doi:10.1001/jama.2016.19975
- Garg SK i wsp. Accuracy and Safety of Eversense Implantable Continuous Glucose Monitoring System. Diabetes Technol Ther 2017;19(3):155–163. doi:10.1089/dia.2016.0364
- American Diabetes Association. 7. Diabetes Technology: Standards of Care in Diabetes–2026. Diabetes Care 2026;49(Suppl. 1).
