Dzieci z cukrzycą powinny być szczepione tak jak inne dzieci, a dodatkowo obejmuje je kilka szczepień zalecanych „grupom ryzyka“. Cukrzyca nie jest przeciwwskazaniem do szczepień – wręcz przeciwnie, chronią one przed infekcjami, które mogą poważnie rozregulować chorobę.

Dlaczego szczepienia są szczególnie ważne?

U dziecka z cukrzycą typu 1 każda infekcja to dodatkowy stres dla organizmu, który podnosi cukier (hiperglikemia stresowa) i grozi dekompensacją cukrzycy, a nawet kwasicą ketonową. Zapobiegając ciężkim infekcjom, szczepienia pomagają utrzymać stabilne wyrównanie choroby.

Podstawa: kalendarz szczepień

Dziecko z cukrzycą realizuje obowiązkowy Program Szczepień Ochronnych (PSO) tak jak każde inne. Cukrzyca nie zwalnia ze szczepień ani ich nie opóźnia (poza sytuacjami ostrej choroby – wtedy termin ustala lekarz).

Szczepienia dodatkowo zalecane przy cukrzycy

Ze względu na przynależność do grupy ryzyka szczególnie zaleca się:

  • grypa – coroczne szczepienie (dzieci powyżej 6. miesiąca życia i dorośli); grypa łatwo rozregulowuje cukrzycę,
  • pneumokoki (Streptococcus pneumoniae) – szczepienie chroniące przed inwazyjną chorobą pneumokokową,
  • WZW typu B – zalecane wszystkim chorym; w razie niskiego poziomu przeciwciał lekarz może zalecić dawki uzupełniające,
  • ospa wietrzna – zalecana, bo zachorowanie może wywołać poważną dekompensację cukrzycy.

Aktualny zakres i schemat zawsze warto potwierdzić u lekarza, bo zalecenia i program szczepień są okresowo aktualizowane (obejmują też np. szczepienia przeciw COVID-19 zgodnie z bieżącymi wytycznymi).

O czym pamiętać

  • przed każdym szczepieniem obowiązuje badanie lekarskie (kwalifikacja),
  • w dniach okołoszczepiennych warto nieco częściej kontrolować cukier,
  • samo szczepienie zwykle nie podnosi istotnie glikemii – to infekcja, której zapobiega, jest realnym zagrożeniem,
  • szczepienia dziecka warto omówić z diabetologiem i pediatrą, planując je w okresie dobrego wyrównania.

Szczepienia zalecane przy cukrzycy: tabela

Szczepienie Dzieci z cukrzycą Dorośli z cukrzycą
grypa co roku, od 6. miesiąca życia co roku, najlepiej jesienią
pneumokoki w ramach kalendarza szczepień (szczepionka skoniugowana); przy cukrzycy dodatkowe dawki według zaleceń szczepionka skoniugowana (np. PCV20 lub PCV15 z PPSV23 później), szczególnie po 65. roku życia i przy chorobach przewlekłych
WZW typu B w ramach kalendarza osoby nieszczepione, zwłaszcza do 60. roku życia; później po ocenie ryzyka
COVID-19 według aktualnych zaleceń według aktualnych zaleceń, zwłaszcza osoby starsze i z powikłaniami
RSV ochrona niemowląt według kalendarza osoby po 60. roku życia z chorobami przewlekłymi, w tym cukrzycą
półpasiec nie dotyczy od 50. roku życia (szczepionka rekombinowana, 2 dawki)
ospa wietrzna jeśli dziecko nie chorowało jeśli nie chorowano
tężec, błonica, krztusiec według kalendarza przypominająco co 10 lat, w ciąży krztusiec
HPV według kalendarza (bezpłatnie dla nastolatków) do 26. roku życia, później indywidualnie

Część szczepień jest bezpłatna lub refundowana (np. kalendarz obowiązkowy, szczepienia przeciw grypie dla dzieci i seniorów, częściowa refundacja szczepionek dla osób z chorobami przewlekłymi). Zakres zmienia się co roku, dlatego aktualne zasady sprawdź w przychodni, aptece lub na stronie szczepienia.info.

Szczepienie a cukier: co obserwować

  • w ciągu 1–3 dni po szczepieniu cukier może być nieco wyższy, szczególnie gdy pojawi się gorączka; mierz go częściej i w razie potrzeby koryguj dawki według zasad na dni chorobowe,
  • gorączka po szczepieniu jest zwykle krótka; przy wymiotach i wysokim cukrze w cukrzycy typu 1 zmierz ketony,
  • szczepionki podaje się domięśniowo lub podskórnie w inne miejsce niż wkłucia insuliny i sensory,
  • szczepienia nie wywołują cukrzycy typu 1; badania na milionach dzieci nie wykazały takiego związku.

Dorośli z cukrzycą: dlaczego szczepienia są ważne

Osoby z cukrzycą częściej mają ciężki przebieg grypy, zapalenia płuc i COVID-19, częściej trafiają do szpitala, a infekcja często rozregulowuje cukier i może wywołać kwasicę ketonową lub zespół hipermolalny. Szczepienie przeciw grypie u osób z cukrzycą wiązało się w badaniach z mniejszą liczbą hospitalizacji i zgonów, także z przyczyn sercowo-naczyniowych.

Źródła

  1. American Diabetes Association. Children and Adolescents: Standards of Care in Diabetes–2024. Diabetes Care 2024;47(Suppl.1):S258–S281. doi:10.2337/dc24-S014
  2. ISPAD Clinical Practice Consensus Guidelines 2022: Management of children and adolescents with diabetes requiring surgery / sick-day and immunization guidance. Pediatr Diabetes 2022;23(8). ispad.org
  3. American Diabetes Association. 4. Comprehensive Medical Evaluation and Assessment of Comorbidities: Standards of Care in Diabetes–2026 (immunizacje). Diabetes Care 2026;49(Suppl. 1).
  4. Polskie Towarzystwo Diabetologiczne. Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u osób z cukrzycą 2026. Current Topics in Diabetes 2026. ptdiab.pl