Konopie (marihuana, THC, CBD) nie leczą cukrzycy, a u osób z cukrzycą typu 1 ich używanie wiąże się z około dwukrotnie większym ryzykiem kwasicy ketonowej. Dodatkowe zagrożenia to zespół wymiotów kannabinoidowych, który może udawać kwasicę lub do niej prowadzić, gorsze rozpoznawanie niedocukrzeń i „gastrofaza” z wysokim cukrem. Dane o rzekomych korzyściach w cukrzycy typu 2 pochodzą z badań obserwacyjnych i nie uzasadniają stosowania konopi w leczeniu.
Co zawierają konopie
- THC (tetrahydrokannabinol): główny składnik psychoaktywny; zmienia nastrój, apetyt, koordynację i ocenę sytuacji,
- CBD (kannabidiol): bez działania odurzającego; sprzedawany w olejkach i suplementach,
- w Polsce marihuana lecznicza jest dostępna na receptę (od 2017 roku) w wybranych wskazaniach, np. przewlekły ból neuropatyczny, spastyczność w stwardnieniu rozsianym, nudności po chemioterapii. Cukrzyca nie jest wskazaniem. Posiadanie marihuany bez recepty jest w Polsce przestępstwem.
Cukrzyca typu 1: ryzyko kwasicy ketonowej
W badaniu z Kolorado (JAMA Internal Medicine, 2019) dorośli z cukrzycą typu 1 używający marihuany mieli około dwukrotnie wyższe ryzyko kwasicy ketonowej, także po uwzględnieniu wieku, HbA1c i innych czynników. To związek, a nie dowód przyczyny, ale prawdopodobne mechanizmy są jasne:
- pomijanie dawek insuliny i pomiarów w stanie odurzenia,
- zespół wymiotów kannabinoidowych (CHS): u osób regularnie palących marihuanę pojawiają się nawracające, uporczywe nudności, wymioty i ból brzucha, które często łagodzi gorący prysznic; wymioty prowadzą do odwodnienia, a przy niedoborze insuliny do kwasicy,
- objawy CHS i kwasicy są podobne, więc łatwo przeoczyć jedno lub drugie: przy wymiotach u osoby z cukrzycą typu 1 zawsze zmierz ketony.
Inne zagrożenia przy cukrzycy
- „gastrofaza” (napady głodu) po THC: duże ilości słodyczy i przekąsek bez odpowiedniej insuliny dają wysoki cukier,
- gorsze rozpoznawanie niedocukrzenia: zawroty głowy, spowolnienie i splątanie łatwo przypisać działaniu marihuany, a otoczenie może nie zareagować,
- łączenie z alkoholem dodatkowo zwiększa ryzyko nocnych niedocukrzeń (alkohol a cukrzyca),
- palenie (także marihuany) szkodzi naczyniom i płucom, co u osób z cukrzycą sumuje się z ryzykiem powikłań,
- prowadzenie pojazdów po THC jest niebezpieczne i karalne,
- osoby przyjmujące flozyny powinny szczególnie uważać na wymioty i odwodnienie (ryzyko kwasicy przy prawidłowym cukrze).
Cukrzyca typu 2: co mówią badania
- w niektórych badaniach obserwacyjnych osoby używające marihuany miały niższą insulinę na czczo i mniejszą insulinooporność, a czasem rzadziej cukrzycę,
- badania te nie wykluczają innych wyjaśnień (styl życia, masa ciała, wiek), a nowsze analizy dają niespójne wyniki,
- w nielicznych małych badaniach klinicznych CBD i inne kannabinoidy nie poprawiły istotnie cukru w cukrzycy typu 2.
Wniosek: nie ma podstaw, by stosować konopie w leczeniu cukrzycy czy insulinooporności.
CBD i marihuana lecznicza a leki
- olejki CBD sprzedawane jako suplementy mają bardzo różną jakość i zawartość; mogą wchodzić w interakcje z lekami (np. przeciwzakrzepowymi, przeciwpadaczkowymi) przez wpływ na enzymy wątrobowe,
- osoby z bolesną neuropatią cukrzycową, które rozważają marihuanę leczniczą, powinny najpierw wypróbować zalecane leki (pregabalina, duloksetyna, amitryptylina); decyzję o kannabinoidach podejmuje lekarz (neuropatia cukrzycowa).
Jeśli używasz konopi
- nigdy nie pomijaj insuliny bazowej,
- miej przy sobie glukozę i powiedz towarzyszom, jak rozpoznać niedocukrzenie,
- mierz cukier częściej, także przed snem,
- przy wymiotach mierz ketony i szybko szukaj pomocy medycznej,
- porozmawiaj szczerze z diabetologiem: celem jest bezpieczeństwo, nie ocena.
Źródła
- Akturk HK i wsp. Association Between Cannabis Use and Risk for Diabetic Ketoacidosis in Adults With Type 1 Diabetes. JAMA Intern Med 2019;179(1):115–118. doi:10.1001/jamainternmed.2018.5142
- Alshaarawy O, Anthony JC. Cannabis smoking and diabetes mellitus: results from meta-analysis with eight independent replication samples. Epidemiology 2015;26(4):597–600. doi:10.1097/EDE.0000000000000314
- Jadoon KA i wsp. Efficacy and Safety of Cannabidiol and Tetrahydrocannabivarin on Glycemic and Lipid Parameters in Patients With Type 2 Diabetes. Diabetes Care 2016;39(10):1777–1786. doi:10.2337/dc16-0650

