Problemy skórne dotyczą znacznej części osób z cukrzycą – najczęściej to sucha skóra, świąd oraz infekcje. Wynikają głównie z podwyższonego cukru, który uszkadza barierę naskórkową i sprzyja zakażeniom. Podstawą jest dobre wyrównanie cukrzycy i regularna pielęgnacja.

Dlaczego cukrzyca szkodzi skórze?

Przewlekle wysoki cukier prowadzi do odwodnienia i osłabia barierę naskórkową, a także upośledza gojenie i odporność miejscową. Efekt to:

  • sucha, szorstka skóra i skłonność do pękania,
  • świąd (zlokalizowany lub uogólniony),
  • częstsze infekcje bakteryjne i grzybicze (np. drożdżyca w fałdach skóry).

Suchość i świąd bywają jednym z pierwszych objawów niewyrównanej cukrzycy.

Typowe zmiany skórne w cukrzycy

  • dermopatia cukrzycowa – niebolesne, brązowawe plamki, najczęściej na goleniach,
  • rogowacenie ciemne (acanthosis nigricans) – ciemniejsze, aksamitne zgrubienia w zgięciach (kark, pachy), związane z insulinoopornością,
  • obumieranie tłuszczowate (necrobiosis lipoidica) – rzadsze, żółtobrązowe, błyszczące zmiany na goleniach,
  • nawracające infekcje oraz wolno gojące się rany, zwłaszcza na stopach.

Nowe lub nietypowe zmiany skórne warto skonsultować z lekarzem.

Pielęgnacja skóry – emolienty

Podstawą pielęgnacji są emolienty – preparaty nawilżająco-natłuszczające. Dobre emolienty łączą:

  • substancje natłuszczające (tworzą barierę ograniczającą utratę wody),
  • humektanty (np. mocznik, gliceryna, kwas hialuronowy – wiążą wodę w skórze),
  • składniki odbudowujące lipidy warstwy rogowej.

Zasady:

  • stosuj emolienty regularnie, co najmniej 2 razy dziennie, również gdy skóra wygląda lepiej,
  • myj się łagodnie (letnia woda, delikatne środki), unikaj długich gorących kąpieli,
  • oglądaj skórę, zwłaszcza stopy, i szybko reaguj na infekcje i rany.

Najważniejsze: wyrównanie cukrzycy

Żadna pielęgnacja nie zastąpi dobrej kontroli glikemii – to ona najbardziej wpływa na kondycję skóry i gojenie. Połączenie wyrównanej cukrzycy, regularnych emolientów i edukacji daje najlepsze efekty. Przy nawracających lub niepokojących zmianach skonsultuj się z lekarzem lub dermatologiem.

Inne zmiany skórne związane z cukrzycą i leczeniem

Zmiana Jak wygląda Co robić
grzybica i drożdżyca (pachwiny, pod piersiami, między palcami, narządy płciowe) zaczerwienienie, świąd, białawy nalot, pękanie skóry leczenie przeciwgrzybicze, osuszanie fałdów; częstsza przy wysokim cukrze i przy flozynach (dbaj o higienę okolic intymnych)
pęcherze cukrzycowe nagłe, niebolesne pęcherze na stopach lub podudziach, bez urazu nie przekłuwaj; zgłoś lekarzowi, chroń przed zakażeniem
kępki żółte wysiewne drobne, żółtawe grudki na pośladkach, łokciach objaw bardzo wysokich trójglicerydów: pilnie zbadaj lipidy i cukier (dyslipidemia)
twardzina obrzękowa pogrubiała, twarda skóra karku i górnej części pleców częstsza w długotrwałej cukrzycy typu 2 z otyłością
bielactwo odbarwione, białe plamy częstsze w cukrzycy typu 1 (choroby autoimmunologiczne)
zgrubienia w miejscach wkłuć (lipohipertrofia) miękkie, gumowate guzki omijaj je przy wstrzyknięciach, zmieniaj miejsca (pen do insuliny)
podrażnienia i alergia na plastry sensora lub pompy zaczerwienienie, swędzenie, pęcherzyki pod plastrem plastry ochronne, preparaty barierowe, zmiana miejsca; przy alergii inny system

Świąd przy cukrzycy

Świąd może wynikać z suchości skóry, wysokiego cukru, infekcji grzybiczej, ale też z innych chorób: nerek, wątroby, tarczycy, niedoboru żelaza czy działań niepożądanych leków. Uogólniony świąd, który nie mija mimo nawilżania i wyrównania cukru, wymaga diagnostyki. Świąd okolic intymnych często oznacza drożdżycę.

Kiedy do lekarza

  • rana lub owrzodzenie, które nie goi się w ciągu 1–2 tygodni, zwłaszcza na stopie,
  • zaczerwienienie, ocieplenie i obrzęk skóry, które się szerzą, z gorączką,
  • ciemnienie lub czernienie skóry palców,
  • bolesne zaczerwienienie, obrzęk i ból krocza u osoby przyjmującej flozynę: to rzadkie, ale groźne zakażenie (zgorzel Fourniera), wymagające pilnej pomocy,
  • nowe, szybko zmieniające się znamiona i zmiany skórne.

Źródła

  1. Kalus AA, Chien AJ, Olerud JE. Diabetes Mellitus and the Skin. W: Fitzpatrick’s Dermatology in General Medicine. McGraw-Hill. PMID review
  2. American Diabetes Association. Standards of Care in Diabetes–2024 (m.in. pielęgnacja skóry i stóp). Diabetes Care 2024;47(Suppl.1). diabetesjournals.org