FINDRISC to jeden z najlepiej przebadanych testów przesiewowych w diabetologii. Odpowiadasz na 8 pytań – bez pobierania krwi – i dowiadujesz się, jakie jest Twoje ryzyko zachorowania na cukrzycę typu 2 w ciągu najbliższych 10 lat.
Skąd pochodzi ten test?
Kwestionariusz opracowali fińscy badacze Lindström i Tuomilehto, a wyniki opublikowano w Diabetes Care w 2003 roku. Od tego czasu FINDRISC został zwalidowany w wielu krajach i jest szeroko stosowany w programach profilaktycznych w całej Europie.
Jego siła polega na prostocie: nie wymaga badań laboratoryjnych, a mimo to dobrze wskazuje osoby, które powinny wykonać oznaczenie glukozy.
Punktacja – jak liczony jest wynik
| Czynnik | Punkty |
|---|---|
| Wiek | < 45 lat: 0 · 45–54: 2 · 55–64: 3 · ≥ 65: 4 |
| BMI | < 25: 0 · 25–30: 1 · > 30: 3 |
| Obwód talii – mężczyźni | < 94 cm: 0 · 94–102 cm: 3 · > 102 cm: 4 |
| Obwód talii – kobiety | < 80 cm: 0 · 80–88 cm: 3 · > 88 cm: 4 |
| Aktywność ≥ 30 min dziennie | tak: 0 · nie: 2 |
| Warzywa/owoce codziennie | tak: 0 · nie: 1 |
| Leki na nadciśnienie (kiedykolwiek) | nie: 0 · tak: 2 |
| Kiedykolwiek podwyższony cukier | nie: 0 · tak: 5 |
| Cukrzyca w rodzinie | nie: 0 · dalsza rodzina: 3 · bliska rodzina: 5 |
Maksymalnie 26 punktów.
Interpretacja wyniku
| Wynik | Ryzyko | Szacunkowo zachoruje w ciągu 10 lat |
|---|---|---|
| < 7 | niskie | ok. 1 osoba na 100 |
| 7–11 | lekko podwyższone | ok. 1 na 25 |
| 12–14 | umiarkowane | ok. 1 na 6 |
| 15–20 | wysokie | ok. 1 na 3 |
| > 20 | bardzo wysokie | ok. 1 na 2 |
Co zrobić z wynikiem?
FINDRISC nie rozpoznaje cukrzycy. Ocenia ryzyko. Rozpoznanie stawia się wyłącznie na podstawie badań krwi – opisujemy je w tekście o kryteriach rozpoznania cukrzycy.
- wynik poniżej 7 – utrzymuj obecny styl życia, badania kontrolne wykonuj okresowo,
- 7–11 – zadbaj o aktywność i dietę, warto oznaczyć glukozę na czczo,
- 12 i więcej – wykonaj badanie glukozy i omów wynik z lekarzem; przy wyższych wynikach lekarz może zlecić test obciążenia glukozą lub HbA1c.
Dobra wiadomość: ryzyko można obniżyć
Wysoki wynik nie jest wyrokiem. To właśnie w Finlandii wykazano, że zmiana stylu życia u osób z grupy ryzyka istotnie zmniejsza szansę rozwoju cukrzycy typu 2 – i efekt utrzymuje się latami.
Co ma największe znaczenie:
- redukcja masy ciała – już 5–10% masy daje wyraźną poprawę,
- aktywność fizyczna – co najmniej 30 minut dziennie, także spacer,
- dieta – więcej błonnika i warzyw, mniej cukrów prostych i tłuszczów nasyconych,
- obwód talii – to on, bardziej niż sama masa ciała, odzwierciedla otyłość brzuszną i insulinooporność.
Jeśli wynik wskazuje na stan przedcukrzycowy, tym bardziej warto działać – to moment, w którym zmiany przynoszą największą korzyść.
Jak prawidłowo zmierzyć obwód talii?
Ten parametr ma dużą wagę punktową, więc warto zmierzyć go poprawnie:
- stań wyprostowany, odsłoń brzuch,
- przyłóż taśmę na wysokości pępka, równolegle do podłogi,
- mierz na końcu spokojnego wydechu, nie wciągając brzucha,
- taśma ma przylegać, ale nie uciskać.
Powiązane
- Cukrzyca – grupy ryzyka i kto powinien się badać
- Stan przedcukrzycowy – co oznacza i co robić
- Kalkulator HOMA-IR – wskaźnik insulinooporności
- Cukrzyca typu 2 – przyczyny, objawy i leczenie
Źródła
- Lindström J, Tuomilehto J. The Diabetes Risk Score: a practical tool to predict type 2 diabetes risk. Diabetes Care 2003;26(3):725–731. doi:10.2337/diacare.26.3.725
- Tuomilehto J, Lindström J, Eriksson JG, et al. Prevention of type 2 diabetes mellitus by changes in lifestyle among subjects with impaired glucose tolerance. N Engl J Med 2001;344:1343–1350. doi:10.1056/NEJM200105033441801
- Validity of the FINDRISC as a prediction tool for diabetes in a contemporary Norwegian population: a 10-year follow-up of the HUNT study. BMJ Open Diabetes Res Care 2019. PMC6887494
- American Diabetes Association. Prevention or Delay of Diabetes and Associated Comorbidities: Standards of Care in Diabetes–2024. Diabetes Care 2024;47(Suppl.1):S43–S51. doi:10.2337/dc24-S003
