Kalkulator HOMA-IR – wskaźnik insulinooporności

Łukasz Myśliwiec13 sierpnia 2026

HOMA-IR = (glukoza [mg/dl] × insulina [µU/ml]) ÷ 405

dla jednostek SI: (glukoza [mmol/l] × insulina [µU/ml]) ÷ 22,5 – oba warianty dają ten sam wynik

Glukoza na czczopomiar na czczo (8–12 h bez jedzenia)

Jednostka glukozy

Insulina na czczo (µU/ml)µU/ml = mIU/l (te same jednostki)

–

wskaźnik HOMA-IR

⚠️ Ważne: nie istnieje jedna, powszechnie przyjęta wartość graniczna HOMA-IR. W praktyce stosuje się progi w okolicach 2,0–2,5, ale zależą one od populacji, wieku i metody oznaczania insuliny w danym laboratorium. Wynik interpretuje lekarz razem z całym obrazem klinicznym – sam wskaźnik nie jest podstawą rozpoznania.

HOMA-IR to wskaźnik szacujący insulinooporność na podstawie dwóch prostych badań na czczo: glukozy i insuliny. Kalkulator poniżej wykonuje obliczenie – pamiętaj jednak, że wynik jest wskazówką, a nie rozpoznaniem.

Co mierzy HOMA-IR?

Wskaźnik opiera się na prostej zależności: jeśli organizm jest oporny na insulinę, trzustka musi wydzielać jej więcej, by utrzymać prawidłowy poziom cukru. Wysoka insulina przy prawidłowej lub podwyższonej glukozie daje więc wysoki HOMA-IR.

Jak interpretować wynik?

To najważniejsza – i najczęściej pomijana – część.

Zakres	Typowa interpretacja
< 1,0	dobra wrażliwość na insulinę
1,0–2,0	zwykle uznawane za prawidłowe
2,0–2,5	wartość graniczna – część źródeł uznaje ją już za nieprawidłową
> 2,5	typowo wiązane z insulinoopornością

Uwaga: nie istnieje jedna uniwersalna norma HOMA-IR. Progi różnią się między populacjami, zależą od wieku, masy ciała i – co bardzo istotne – od metody oznaczania insuliny w danym laboratorium. Dlatego wynik zawsze odnoś do zakresu referencyjnego swojego laboratorium i omawiaj z lekarzem.

Jak przygotować się do badania?

krew na czczo, po 8–12 godzinach bez jedzenia, najlepiej rano,
glukoza i insulina z tego samego pobrania,
dzień wcześniej unikaj intensywnego wysiłku i alkoholu,
poinformuj lekarza o przyjmowanych lekach – część z nich wpływa na wynik.

Kiedy HOMA-IR nie ma zastosowania

u osób leczonych insuliną (oznaczenie nie odzwierciedla wydzielania własnego),
przy zaawansowanej cukrzycy z niedoborem insuliny,
jako samodzielna podstawa rozpoznania – zawsze liczy się całość obrazu klinicznego.

Co dalej, jeśli wynik jest podwyższony?

Podstawą postępowania w insulinooporności nie są suplementy, lecz:

redukcja masy ciała (nawet 5–10% daje wyraźną poprawę),
regularna aktywność fizyczna – zwłaszcza połączenie ruchu tlenowego z oporowym,
zmiana diety – więcej błonnika, mniej cukrów prostych i produktów o wysokim indeksie glikemicznym,
kontrola pozostałych składowych zespołu metabolicznego: ciśnienia i lipidów.

Część osób wymaga też leczenia farmakologicznego – decyduje o tym lekarz.

Powiązane

Źródła

Matthews DR, Hosker JP, Rudenski AS, et al. Homeostasis model assessment: insulin resistance and beta-cell function from fasting plasma glucose and insulin concentrations in man. Diabetologia 1985;28(7):412–419. doi:10.1007/BF00280883
Wallace TM, Levy JC, Matthews DR. Use and abuse of HOMA modeling. Diabetes Care 2004;27(6):1487–1495. doi:10.2337/diacare.27.6.1487
American Diabetes Association. Prevention or Delay of Diabetes and Associated Comorbidities: Standards of Care in Diabetes–2024. Diabetes Care 2024;47(Suppl.1):S43–S51. doi:10.2337/dc24-S003

Najczęstsze pytania

Jak obliczyć HOMA-IR?

Wzór to: HOMA-IR = (glukoza na czczo w mg/dl × insulina na czczo w µU/ml) ÷ 405. Dla jednostek SI: (glukoza w mmol/l × insulina w µU/ml) ÷ 22,5. Oba warianty dają ten sam wynik.

Jaka jest norma HOMA-IR?

Nie ma jednej powszechnie przyjętej normy. W praktyce najczęściej przyjmuje się, że wartości powyżej 2,0–2,5 sugerują insulinooporność, ale progi różnią się w zależności od populacji, wieku i metody oznaczania insuliny w laboratorium.

Czy HOMA-IR powyżej 2,5 oznacza insulinooporność?

To sygnał, który wymaga oceny lekarskiej, ale nie jest samodzielnym rozpoznaniem. Insulinooporność rozpoznaje się na podstawie całości obrazu: wyników, masy ciała, obwodu talii, ciśnienia, lipidów i objawów.

Jak przygotować się do badania insuliny i glukozy?

Krew pobiera się na czczo, po 8–12 godzinach bez jedzenia, najlepiej rano. Dzień wcześniej unikaj intensywnego wysiłku i alkoholu. Oba parametry muszą pochodzić z tego samego pobrania.

Czy HOMA-IR jest wiarygodny przy leczeniu insuliną?

Nie. U osób przyjmujących insulinę z zewnątrz wskaźnik nie ma zastosowania, ponieważ oznaczenie insuliny nie odzwierciedla wtedy wyłącznie wydzielania własnego.

kalkulator HOMA-IRHOMA-IR normainsulinoopornośćinsulina na czczowskaźnik insulinooporności