Niesłodzona yerba mate nie zawiera cukru i nie podnosi poziomu glukozy, więc osoby z cukrzycą mogą ją pić. Ma podobnie dużo kofeiny jak kawa i sporo polifenoli. W kilku małych badaniach regularne picie naparu nieznacznie obniżało cukier na czczo i poprawiało lipidy, ale to za mało, by traktować yerba mate jako sposób leczenia. Najważniejsze zasady: bez cukru i miodu, z umiarem w ilości kofeiny i nie pić bardzo gorącej.
Yerba mate a poziom cukru
- napar z liści ostrokrzewu paragwajskiego (Ilex paraguariensis) ma praktycznie zero węglowodanów i kalorii, więc sam w sobie nie podnosi glikemii,
- cukier podnoszą dodatki: łyżeczka cukru to ok. 5 g węglowodanów, łyżeczka miodu ok. 8 g, a gotowe napoje mate z cukrem mają często 6–10 g cukru w 100 ml,
- kofeina może u części osób z cukrzycą typu 2 przejściowo i nieznacznie podnieść cukier po posiłku, bo zmniejsza wrażliwość na insulinę na kilka godzin; u innych efekt jest niezauważalny.
Co mówią badania
| Badanie | Wynik |
|---|---|
| badania laboratoryjne i na zwierzętach | polifenole yerba mate (kwasy chlorogenowe) poprawiały wrażliwość na insulinę i ograniczały przyrost tkanki tłuszczowej |
| małe badanie kliniczne u osób z cukrzycą typu 2 i stanem przedcukrzycowym (ok. 330 ml naparu 3 razy dziennie przez 60 dni) | spadek cukru na czczo i HbA1c u osób z cukrzycą, poprawa lipidów |
| badania obserwacyjne nad kawą i napojami z kwasem chlorogenowym | regularne picie kawy wiąże się z mniejszym ryzykiem cukrzycy typu 2 |
Dowody dotyczące samej yerba mate są wczesne i nieliczne. Nie wiadomo, czy jej picie zmniejsza ryzyko powikłań. Można ją traktować jako neutralny lub potencjalnie korzystny napój, który zastępuje słodzone napoje, a nie jako element leczenia.
Ile kofeiny ma yerba mate
| Napój | Kofeina (ok.) |
|---|---|
| yerba mate, kubek 250 ml | 40–80 mg (przy tradycyjnym parzeniu w matero, z wielokrotnym zalewaniem, łącznie znacznie więcej) |
| kawa parzona, 250 ml | 80–120 mg |
| espresso, 30 ml | 60–80 mg |
| herbata czarna, 250 ml | 30–50 mg |
Bezpieczna dawka kofeiny dla zdrowego dorosłego to do 400 mg dziennie, a w ciąży i w czasie karmienia piersią do 200 mg. Nadmiar może powodować kołatanie serca, niepokój, wzrost ciśnienia, drżenie rąk i bezsenność. Drżenie i kołatanie serca z nadmiaru kofeiny łatwo pomylić z objawami niedocukrzenia, dlatego przy takich objawach zawsze zmierz cukier.
Jak pić yerba mate przy cukrzycy
- bez cukru i miodu; jeśli potrzebujesz słodyczy, wybierz słodzik (słodziki a cukrzyca),
- uważaj na mieszanki smakowe z suszonymi owocami, kawałkami cukru lub „słodzone liście” i gotowe napoje w puszkach: czytaj etykietę,
- woda w temperaturze 70–80°C, nie wrzątek: picie bardzo gorących napojów (powyżej ok. 65°C) Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem uznała za prawdopodobny czynnik ryzyka raka przełyku; dotyczy to tradycyjnego picia mate przez bombillę,
- część suszów wędzonych dymem może zawierać wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne; wybieraj sprawdzonych producentów,
- nie pij jej późnym popołudniem i wieczorem, jeśli źle śpisz; niewyspanie pogarsza wrażliwość na insulinę.
Kto powinien uważać
- osoby z nadciśnieniem źle kontrolowanym, zaburzeniami rytmu serca, refluksem i chorobą wrzodową,
- osoby z lękiem i bezsennością,
- kobiety w ciąży (limit kofeiny 200 mg dziennie ze wszystkich źródeł),
- osoby przyjmujące leki wchodzące w interakcje z kofeiną (np. niektóre leki przeciwdepresyjne, teofilina, cyprofloksacyna); w razie wątpliwości zapytaj farmaceutę.
Więcej o tym, co pić przy cukrzycy, znajdziesz w artykule co może jeść cukrzyk.
Źródła
- Klein GA i wsp. Mate tea (Ilex paraguariensis) improves glycemic and lipid profiles of type 2 diabetes and pre-diabetes individuals: a pilot study. J Am Coll Nutr 2011;30(5):320–332. doi:10.1080/07315724.2011.10719975
- Kang YR i wsp. Anti-obesity and anti-diabetic effects of yerba mate (Ilex paraguariensis) in C57BL/6J mice fed a high-fat diet. Lab Anim Res 2012;28(1):23–29. doi:10.5625/lar.2012.28.1.23
- EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition and Allergies. Scientific Opinion on the safety of caffeine. EFSA J 2015;13(5):4102. doi:10.2903/j.efsa.2015.4102
- Loomis D i wsp. Carcinogenicity of drinking coffee, mate, and very hot beverages. Lancet Oncol 2016;17(7):877–878. doi:10.1016/S1470-2045(16)30239-X
