W Wielkiej Brytanii nie ma osobnego świadczenia „na cukrzycę”, ale rodzice dziecka z cukrzycą typu 1 mogą ubiegać się o zasiłek Disability Living Allowance (DLA), w Szkocji Child Disability Payment, a opiekun także o Carer’s Allowance. Opiekę medyczną, insulinę, sprzęt i coraz częściej systemy CGM i pompy z pętlą zamkniętą zapewnia bezpłatnie NHS. Poniżej przewodnik dla polskich rodzin mieszkających w UK.

Uwaga: zasady i kwoty świadczeń w UK zmieniają się co roku (zwykle w kwietniu). Aktualne informacje sprawdzaj na gov.uk, a w Szkocji na mygov.scot.

Opieka diabetologiczna dziecka w NHS

  • dziecko z cukrzycą typu 1 prowadzi szpitalny zespół diabetologii dziecięcej (Paediatric Diabetes Team): lekarz, pielęgniarka diabetologiczna (Diabetes Specialist Nurse), dietetyk i psycholog,
  • wizyty kontrolne w klinice zwykle co najmniej 4 razy w roku, z HbA1c; raz w roku badania tarczycy, celiakii, ciśnienia, oczu (od 12. roku życia) i nerek,
  • bezpłatne są insulina, peny, igły, paski i sensory; dzieci do 16. roku życia (a w Szkocji, Walii i Irlandii Północnej wszyscy) nie płacą za recepty, a w Anglii dorośli na lekach przeciwcukrzycowych dostają zwolnienie z opłat (Medical Exemption Certificate),
  • według zaleceń NICE wszystkie dzieci z cukrzycą typu 1 powinny mieć dostęp do CGM, a dzieciom i młodzieży oferuje się system hybrydowej pętli zamkniętej (pompa z sensorem i algorytmem); wdrażanie trwa do 2029 roku, więc dostępność zależy od regionu,
  • dla szkoły przygotowuje się Individual Healthcare Plan (IHP): kto mierzy cukier, kto podaje insulinę, co robić przy niedocukrzeniu. Szkoła ma obowiązek wspierać dziecko z chorobą przewlekłą.

Polskim rodzicom pomaga zabranie do pierwszej wizyty dokumentacji z Polski (najlepiej przetłumaczonej), aktualnych dawek i ustawień sprzętu. Porównanie z opieką w Polsce znajdziesz w artykule kliniki diabetologiczne dla dzieci.

Disability Living Allowance (DLA) dla dziecka

DLA to nieopodatkowany zasiłek dla dzieci z niepełnosprawnością lub chorobą przewlekłą, przyznawany niezależnie od dochodów i oszczędności rodziców. Dzieci z cukrzycą typu 1 często go otrzymują, bo wymagają znacznie więcej opieki niż rówieśnicy: pomiarów cukru, liczenia węglowodanów, podawania insuliny, czuwania w nocy.

Warunki:

  • wiek poniżej 16 lat (w Anglii, Walii i Irlandii Północnej),
  • potrzeba znacznie większej opieki lub nadzoru niż u zdrowego dziecka w tym wieku,
  • potrzeba opieki trwa co najmniej 3 miesiące i ma trwać co najmniej kolejne 6,
  • odpowiedni okres pobytu w UK i status pobytowy (np. settled lub pre-settled status w EU Settlement Scheme).

Składniki DLA:

Składnik Stawki Dziecko z cukrzycą
care (opieka) niska, średnia, wysoka najczęściej średnia, a przy nocnych interwencjach (pomiary, korekty, niedocukrzenia w nocy) wysoka
mobility (poruszanie się) niska, wysoka przy samej cukrzycy przyznawany rzadko

Jak złożyć wniosek: formularz DLA1A zamawia się telefonicznie lub pobiera z gov.uk. Warto szczegółowo opisać typowy dzień i noc (ile pomiarów, ile wstrzyknięć, ile razy wstajecie w nocy, niedocukrzenia), dołączyć list od zespołu diabetologicznego i dzienniczek z kilku dni. Wnioski są często odrzucane przy pierwszej próbie, a odwołania (mandatory reconsideration, potem tribunal) bywają skuteczne. Pomagają organizacje takie jak Diabetes UK i Breakthrough T1D UK.

Szkocja: zamiast DLA dla dzieci wypłaca się Child Disability Payment (Social Security Scotland), na podobnych zasadach.

Inne świadczenia

  • Carer’s Allowance: dla opiekuna, który poświęca na opiekę co najmniej 35 godzin tygodniowo, gdy dziecko otrzymuje średnią lub wysoką stawkę DLA care; obowiązuje limit tygodniowych zarobków opiekuna,
  • Universal Credit: dodatek na dziecko z niepełnosprawnością (disabled child element), gdy dziecko pobiera DLA,
  • PIP (Personal Independence Payment): od 16. roku życia DLA zastępuje PIP; DWP wysyła list z zaproszeniem do złożenia wniosku. Trzeba go złożyć w terminie, bo inaczej wypłata DLA zostanie wstrzymana; ocena PIP opiera się na innych kryteriach i nie każdy nastolatek z cukrzycą go otrzymuje.

Dorośli z cukrzycą w UK

  • większość badań i leków na receptę jest bezpłatna dla osób z cukrzycą leczonych lekami,
  • coroczny przegląd „9 key care processes” w przychodni GP: HbA1c, ciśnienie, cholesterol, kreatynina, albumina w moczu, badanie stóp, masa ciała, palenie, a osobno badanie dna oka w programie przesiewowym NHS,
  • pompa insulinowa i hybrydowa pętla zamknięta dla dorosłych z cukrzycą typu 1 według kryteriów NICE: m.in. HbA1c od 7,5% mimo optymalnego leczenia lub uciążliwe niedocukrzenia, a także kobiety w ciąży i planujące ciążę,
  • obowiązek zgłoszenia cukrzycy leczonej insuliną do DVLA przy prawie jazdy.

Źródła

  1. GOV.UK. Disability Living Allowance (DLA) for children. gov.uk/disability-living-allowance-children
  2. National Institute for Health and Care Excellence. Diabetes (type 1 and type 2) in children and young people: diagnosis and management (NG18). nice.org.uk/guidance/ng18
  3. National Institute for Health and Care Excellence. Hybrid closed loop systems for managing blood glucose levels in type 1 diabetes (TA943). 2023. nice.org.uk/guidance/ta943
  4. Social Security Scotland. Child Disability Payment. mygov.scot
  5. Diabetes UK. Disability Living Allowance and diabetes. diabetes.org.uk