W Polsce wiele leków na cukrzycę, w tym insuliny, jest bezpłatnych dla trzech grup: seniorów od 65. roku życia, dzieci i młodzieży do 18. roku życia oraz kobiet w ciąży. Bezpłatne są leki z wykazów refundacyjnych dla tych grup, pod warunkiem że lekarz przepisze je w ramach refundacji i we wskazaniach, w których są refundowane. Uprawnienie sprawdza się automatycznie na podstawie numeru PESEL.
Uwaga: wykazy bezpłatnych leków są aktualizowane co kilka miesięcy w obwieszczeniach refundacyjnych Ministra Zdrowia. Aktualny status konkretnego leku sprawdzisz u lekarza, w aptece lub w wyszukiwarce leków refundowanych.
Kto ma prawo do bezpłatnych leków
| Grupa | Od kiedy | Co obejmuje |
|---|---|---|
| seniorzy od 65. roku życia | od 1 września 2023 roku (wcześniej od 75 lat) | leki z wykazu dla seniorów, w tym wiele leków stosowanych w cukrzycy, nadciśnieniu i dyslipidemii |
| dzieci i młodzież do 18. roku życia | od 1 września 2023 roku | leki z wykazu dla dzieci, w tym insuliny i glukagon |
| kobiety w ciąży | od 2023 roku (program „Ciąża+”) | leki z wykazu dla kobiet w ciąży, w tym insuliny stosowane w cukrzycy ciążowej i przedciążowej |
Jakie leki na cukrzycę są bezpłatne
W wykazach znajdują się zwykle m.in.:
- insuliny: ludzkie oraz analogi szybko- i długodziałające (rodzaje insulin),
- metformina i pochodne sulfonylomocznika (np. gliklazyd),
- część nowszych leków, np. flozyny i leki GLP-1, ale tylko we wskazaniach refundacyjnych: jeśli lek jest refundowany np. przy określonych kryteriach (choroba serca, nerek, wysoki BMI), bezpłatny będzie tylko u osób spełniających te kryteria,
- glukagon do leczenia ciężkiej hipoglikemii (szczególnie ważny u dzieci),
- leki stosowane przy powikłaniach i chorobach współistniejących: na nadciśnienie, statyny, leki przeciwpłytkowe.
Lek, który jest refundowany tylko w części wskazań lub nie ma go na wykazie, będzie płatny według zwykłych zasad (ryczałt, 30% lub 50% ceny, albo pełna cena).
Jak skorzystać
- Lekarz (lub pielęgniarka w zakresie swoich uprawnień) wystawia e-receptę z refundacją, wskazując, że lek jest stosowany we wskazaniu refundacyjnym.
- Uprawnienie wynikające z wieku sprawdza system na podstawie PESEL; kobieta w ciąży powinna poinformować lekarza o ciąży, który zaznacza to na recepcie.
- W aptece lek z wykazu wydawany jest bezpłatnie. Jeśli apteka ma tańszy zamiennik, farmaceuta może go zaproponować; przy insulinach zamiany zawsze uzgadnia się z lekarzem.
Uprawnienie przysługuje u każdego lekarza ubezpieczenia zdrowotnego: w POZ, u specjalisty i w szpitalu przy wypisie.
Inne wsparcie finansowe przy cukrzycy
- paski do glukometru: refundowane, przy insulinie za opłatą ryczałtową, pozostałym z odpłatnością 30% (glukometr i paski),
- sensory CGM i pompy insulinowe: refundowane na zlecenie w określonych grupach (refundacja CGM, refundacja pompy),
- ulga rehabilitacyjna w PIT dla osób z orzeczeniem o niepełnosprawności, m.in. na leki w części przekraczającej 100 zł miesięcznie,
- zasiłek pielęgnacyjny i inne świadczenia przy orzeczeniu.
Dlaczego to ważne
Regularne przyjmowanie leków i insuliny to podstawa kontroli cukrzycy. Przerwy w leczeniu z powodu kosztów grożą hiperglikemią, kwasicą i powikłaniami. Jeśli koszt leków jest dla Ciebie barierą, powiedz o tym lekarzowi: często można dobrać tańszy lub bezpłatny odpowiednik o podobnym działaniu.
Źródła
- Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych (z późn. zm., art. 43a: bezpłatne leki dla seniorów, dzieci i kobiet w ciąży). isap.sejm.gov.pl
- Ministerstwo Zdrowia. Obwieszczenia w sprawie wykazu refundowanych leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych. gov.pl/web/zdrowie
- Narodowy Fundusz Zdrowia. Bezpłatne leki dla seniorów, dzieci i kobiet w ciąży. pacjent.gov.pl
