Próg nerkowy dla glukozy to poziom cukru we krwi, powyżej którego glukoza zaczyna pojawiać się w moczu – u większości osób wynosi około 180 mg/dl (10 mmol/l). Poniżej tej wartości nerki wchłaniają cały cukier z powrotem do krwi; powyżej – nadmiar zostaje wydalony jako cukromocz.
Co to jest próg nerkowy?
W nerkach krew jest filtrowana, a glukoza z moczu pierwotnego jest niemal w całości wchłaniana zwrotnie do krwiobiegu. Ten mechanizm ma jednak ograniczoną pojemność. Gdy stężenie glukozy we krwi przekroczy próg nerkowy, białka transportujące cukier w nerkach „nie nadążają“ i część glukozy trafia do moczu.
Ile wynosi próg nerkowy dla glukozy?
Typowo około 180 mg/dl (10 mmol/l), choć wartość ta różni się między ludźmi. To dlatego glukoza w moczu (cukromocz) zwykle świadczy o wcześniejszym, znacznym wzroście glikemii. Więcej o samym zjawisku przeczytasz w artykule o cukromoczu (glukozurii).
Od czego zależy próg nerkowy?
- Niższy próg – w ciąży oraz przy tzw. cukromoczu nerkowym (glukoza w moczu mimo prawidłowej glikemii); wtedy cukier pojawia się w moczu przy niższych wartościach.
- Wyższy próg – u części osób z wieloletnią cukrzycą; cukromocz pojawia się dopiero przy bardzo wysokiej glikemii.
Z tego powodu badanie glukozy w moczu nie zastępuje pomiaru cukru we krwi i nie nadaje się do bieżącej samokontroli cukrzycy.
Jak nerki odzyskują glukozę
Każdego dnia nerki filtrują ok. 180 g glukozy i u zdrowej osoby odzyskują praktycznie całą. Robią to dwa transportery w kanalikach nerkowych:
- SGLT2 odzyskuje ok. 90% glukozy,
- SGLT1 odzyskuje pozostałe ok. 10%.
Gdy cukru w moczu pierwotnym jest więcej, niż transportery są w stanie przenieść, nadmiar zostaje w moczu i pociąga za sobą wodę. Stąd typowe objawy wysokiego cukru: częste oddawanie moczu, pragnienie i odwodnienie (zobacz objawy cukrzycy).
Flozyny: celowe obniżenie progu nerkowego
Leki z grupy flozyn (inhibitory SGLT2: dapagliflozyna, empagliflozyna, kanagliflozyna, ertugliflozyna) blokują transporter SGLT2 i obniżają próg nerkowy, tak że glukoza pojawia się w moczu już przy prawidłowym cukrze. Organizm traci w ten sposób ok. 60–80 g glukozy dziennie, co obniża cukier i masę ciała, a dodatkowo chroni serce i nerki.
Co to oznacza w praktyce:
- dodatni wynik glukozy w moczu jest oczekiwany i nie świadczy o pogorszeniu cukrzycy,
- higiena okolic intymnych jest ważniejsza, bo cukier w moczu sprzyja zakażeniom grzybiczym,
- pij odpowiednią ilość płynów, zwłaszcza w upał i przy chorobie,
- przy wymiotach i chorobie lek zwykle się wstrzymuje, bo rzadko może wywołać kwasicę ketonową przy niezbyt wysokim cukrze.
Cukier w moczu: co dalej
| Sytuacja | Co zrobić |
|---|---|
| Przypadkowy wynik w badaniu moczu, brak rozpoznanej cukrzycy | zbadaj glukozę na czczo z krwi żylnej, a najlepiej też HbA1c |
| Cukrzyca leczona bez flozyn | sprawdź cukier we krwi; częsty cukromocz oznacza zwykle zbyt wysokie cukry |
| Leczenie flozyną | wynik oczekiwany, nie wymaga działania |
| Ciąża | omów z lekarzem; o cukrzycy ciążowej decyduje test obciążenia glukozą, a nie badanie moczu |
Próg nerkowy a kontrola cukrzycy
Ponieważ próg jest indywidualny i zmienny, do rozpoznania i monitorowania cukrzycy służą pomiary glukozy we krwi oraz HbA1c, a nie obecność cukru w moczu. Prawidłowe wartości glikemii znajdziesz w artykule o normach cukru we krwi.
Źródła
- Gerich JE. Role of the kidney in normal glucose homeostasis and in the hyperglycaemia of diabetes mellitus: therapeutic implications. Diabet Med 2010;27(2):136–142. doi:10.1111/j.1464-5491.2009.02894.x
- DeFronzo RA i wsp. Renal, metabolic and cardiovascular considerations of SGLT2 inhibition. Nat Rev Nephrol 2017;13(1):11–26. doi:10.1038/nrneph.2016.170
