„Ozempic babies” to nieformalne określenie dzieci poczętych nieoczekiwanie przez kobiety przyjmujące leki z grupy GLP-1, takie jak Ozempic, Wegovy czy Mounjaro. Termin zrobił się popularny w mediach społecznościowych. Za tymi ciążami stoją najczęściej dwa zjawiska: powrót owulacji po utracie masy ciała oraz, w przypadku tirzepatydu (Mounjaro), osłabienie działania tabletek antykoncepcyjnych. Leków GLP-1 nie stosuje się w ciąży, dlatego kobiety w wieku rozrodczym powinny o tym wiedzieć przed rozpoczęciem leczenia.

Dlaczego leki GLP-1 zwiększają szansę na ciążę

Utrata masy ciała przywraca owulację

Otyłość, a zwłaszcza zespół policystycznych jajników (PCOS) z insulinoopornością, często zaburza owulację i utrudnia zajście w ciążę. Już utrata ok. 5–10% masy ciała u wielu kobiet przywraca regularne cykle. Leki GLP-1 pozwalają schudnąć znacznie więcej, więc kobiety, które latami nie mogły zajść w ciążę, mogą stać się płodne w ciągu kilku miesięcy, czasem zanim to zauważą.

Mounjaro osłabia doustną antykoncepcję

Tirzepatyd (Mounjaro) spowalnia opróżnianie żołądka na tyle, że zmniejsza wchłanianie hormonów z tabletek antykoncepcyjnych, zwłaszcza po pierwszej dawce i po każdym jej zwiększeniu. Dlatego charakterystyka produktu zaleca, by kobiety stosujące doustną antykoncepcję przez 4 tygodnie od rozpoczęcia leczenia i przez 4 tygodnie po każdym zwiększeniu dawki zmieniły ją na metodę niedoustną (np. wkładkę, plaster, pierścień) albo dodatkowo stosowały prezerwatywę.

A Ozempic?

Dla semaglutydu (Ozempic, Wegovy) badanie farmakokinetyczne nie wykazało istotnego wpływu na działanie doustnej antykoncepcji. Skuteczność tabletek może jednak spaść przy wymiotach lub silnej biegunce, które są częste na początku leczenia. Jeśli wymiotujesz w ciągu kilku godzin po tabletce, postępuj według ulotki swojej antykoncepcji (zwykle jak przy pominięciu tabletki).

Leki GLP-1 a ciąża

  • Leków GLP-1 nie stosuje się w ciąży. W badaniach na zwierzętach semaglutyd wiązał się z zaburzeniami rozwoju płodu, choć częściowo mogło to wynikać ze spadku masy ciała matki.
  • Dane u ludzi są ograniczone, ale dotąd uspokajające. W dużym badaniu obserwacyjnym (JAMA Internal Medicine, 2024) ekspozycja na leki GLP-1 we wczesnej ciąży nie wiązała się z wyraźnie większym ryzykiem poważnych wad wrodzonych niż leczenie insuliną. To jednak za mało, by uznać te leki za bezpieczne w ciąży.
  • Semaglutyd odstawia się co najmniej 2 miesiące przed planowaną ciążą, bo długo utrzymuje się w organizmie. Przy innych lekach GLP-1 zasady ustala lekarz.
  • W czasie karmienia piersią tych leków się nie zaleca.

Co robić, gdy zajdziesz w ciążę w trakcie leczenia

  1. Odstaw lek i nie przyjmuj kolejnej dawki.
  2. Skontaktuj się z lekarzem prowadzącym leczenie i z ginekologiem. Nie panikuj: dotychczasowe dane nie wskazują na wysokie ryzyko, ale ciąża wymaga dobrej opieki od początku.
  3. Jeśli masz cukrzycę, kontroluj cukier częściej. Lekiem z wyboru w ciąży jest insulina, a w wybranych sytuacjach lekarz może rozważyć metforminę. Dobre wyrównanie cukrzycy na początku ciąży jest kluczowe dla zdrowia dziecka.
  4. Przyjmuj kwas foliowy zgodnie z zaleceniami ginekologa.

Więcej o ciąży przy zaburzeniach glikemii przeczytasz w artykule o cukrzycy ciążowej.

Planujesz ciążę i leczysz się lekiem GLP-1?

  • Zaplanuj odstawienie z lekarzem. Po odstawieniu apetyt wraca i część masy ciała zwykle też, więc warto mieć plan żywieniowy na ten czas.
  • Przy cukrzycy typu 2 omów zmianę leczenia jeszcze przed poczęciem, bo w ciąży cel wyrównania jest bardziej rygorystyczny.
  • Dopóki nie planujesz ciąży, stosuj skuteczną antykoncepcję. Przy Mounjaro pamiętaj o zasadach opisanych wyżej.

Podstawowe informacje o działaniu, dawkach i skutkach ubocznych tych leków znajdziesz w przewodniku Ozempic, Mounjaro i inne leki GLP-1.

Źródła

  1. Charakterystyka produktu leczniczego Mounjaro (tirzepatyd), EMA: interakcja z doustnymi środkami antykoncepcyjnymi.
  2. Charakterystyki produktów leczniczych Ozempic i Wegovy (semaglutyd), EMA: ciąża, karmienie piersią, odstawienie 2 miesiące przed planowaną ciążą.
  3. Kapitza C i wsp. Semaglutide, a once-weekly human GLP-1 analog, does not reduce the bioavailability of the combined oral contraceptive, ethinylestradiol/levonorgestrel. J Clin Pharmacol 2015;55:497–504.
  4. Cesta CE i wsp. Safety of GLP-1 Receptor Agonists and Other Second-Line Antidiabetics in Early Pregnancy. JAMA Intern Med 2024;184(2):144–152.
  5. Teede HJ i wsp. Recommendations from the 2023 International Evidence-based Guideline for the Assessment and Management of Polycystic Ovary Syndrome. J Clin Endocrinol Metab 2023;108:2447–2469.