Nietolerancja glukozy (nieprawidłowa tolerancja glukozy, IGT) to stan, w którym 2 godziny po wypiciu 75 g glukozy w teście OGTT cukier wynosi 140–199 mg/dl (7,8–11,0 mmol/l). To jedna z postaci stanu przedcukrzycowego: wynik jest powyżej normy, ale poniżej progu cukrzycy. Cukier na czczo bywa przy tym prawidłowy, więc IGT wykrywa tylko test obciążenia. Zwykle nie daje objawów, ale zwiększa ryzyko cukrzycy typu 2 i chorób serca. W dużej mierze można ją cofnąć.
Normy testu OGTT
| Pomiar po 2 godzinach (OGTT 75 g) | Interpretacja |
|---|---|
| poniżej 140 mg/dl (7,8 mmol/l) | norma |
| 140–199 mg/dl (7,8–11,0 mmol/l) | nietolerancja glukozy (IGT) |
| od 200 mg/dl (11,1 mmol/l) | cukrzyca |
Jak przygotować się do testu i jak wygląda badanie, opisujemy w artykule krzywa cukrowa. W ciąży obowiązują inne progi: krzywa cukrowa w ciąży.
Nietolerancja glukozy to nie nietolerancja pokarmowa
To częste nieporozumienie. Nietolerancja glukozy to zaburzenie metabolizmu wykrywane w badaniu krwi. Nie daje objawów ze strony brzucha.
Nietolerancje pokarmowe cukrów to problem z trawieniem w jelitach:
- nietolerancja laktozy: brak enzymu trawiącego cukier mleczny,
- nietolerancja fruktozy: słabe wchłanianie cukru owocowego,
- zespół złego wchłaniania glukozy i galaktozy: bardzo rzadka choroba wrodzona, ujawniająca się u niemowląt.
Dają wzdęcia, bóle brzucha, gazy i biegunkę po określonych produktach. Diagnozuje się je zwykle wodorowym testem oddechowym, a nie testem OGTT.
IGT a IFG
| IFG (nieprawidłowa glikemia na czczo) | IGT (nieprawidłowa tolerancja glukozy) | |
|---|---|---|
| kryterium | glukoza na czczo 100–125 mg/dl | 140–199 mg/dl po 2 h OGTT |
| co pokazuje | wątroba uwalnia za dużo glukozy w nocy | mięśnie gorzej pobierają glukozę po posiłku |
| jak wykryć | badanie na czczo | tylko test OGTT |
| ryzyko serca | zwiększone | wyraźniej zwiększone |
Oba zaburzenia mogą występować razem. Wtedy ryzyko cukrzycy jest największe.
Objawy i przyczyny
Nietolerancja glukozy zwykle nie daje objawów. Pośrednio mogą na nią wskazywać objawy insulinooporności: otyłość brzuszna, senność po posiłkach, ciemne przebarwienia skóry na karku i pod pachami.
Sprzyjają jej:
- nadwaga i otyłość, zwłaszcza brzuszna,
- mała aktywność fizyczna,
- insulinooporność,
- cukrzyca u rodziców lub rodzeństwa,
- przebyta cukrzyca ciążowa, zespół policystycznych jajników,
- wiek, niektóre leki (np. sterydy).
Dlaczego warto reagować
- ryzyko cukrzycy typu 2: bez zmian stylu życia rocznie zachoruje kilka procent osób z IGT,
- ryzyko serca: wysokie cukry po posiłkach wiążą się z miażdżycą,
- odwracalność: w badaniu Diabetes Prevention Program zmiana stylu życia zmniejszyła ryzyko cukrzycy o 58%, a w fińskim badaniu DPS efekt utrzymywał się wiele lat.
Jak cofnąć nietolerancję glukozy
- Schudnij 5–7% masy ciała, jeśli masz nadwagę (kalkulator BMI).
- Ruszaj się co najmniej 150 minut tygodniowo, dodaj ćwiczenia siłowe. Spacer 10–15 minut po posiłkach szczególnie obniża cukier poposiłkowy, czyli to, co mierzy test OGTT.
- Zmień skład posiłków: warzywa i białko na początku posiłku, pełne ziarno zamiast białej mąki, bez słodzonych napojów. Pomysły: jadłospis dla diabetyka i tabela IG.
- Śpij 7–8 godzin, rzuć palenie.
- Badaj się co roku: test OGTT lub przynajmniej glukozę na czczo i HbA1c.
Metforminę lekarz może zalecić u wybranych osób, np. młodszych z otyłością lub po cukrzycy ciążowej (metformina).
Źródła
- Polskie Towarzystwo Diabetologiczne. Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u osób z cukrzycą 2026. Current Topics in Diabetes 2026. ptdiab.pl
- American Diabetes Association. 2. Diagnosis and Classification of Diabetes: Standards of Care in Diabetes–2026. Diabetes Care 2026;49(Suppl. 1).
- Knowler WC i wsp. (Diabetes Prevention Program). Reduction in the Incidence of Type 2 Diabetes with Lifestyle Intervention or Metformin. N Engl J Med 2002;346:393–403. doi:10.1056/NEJMoa012512
- Nathan DM i wsp. Impaired fasting glucose and impaired glucose tolerance: implications for care. Diabetes Care 2007;30(3):753–759.
