Kwasica ketonowa (DKA) – objawy, przyczyny i pierwsza pomoc
Cukrzycowa kwasica ketonowa (DKA) to ostry stan zagrożenia życia wynikający z niedoboru insuliny. Gdy brakuje insuliny, organizm zaczyna spalać tłuszcze, wytwarzając ciała ketonowe, które zakwaszają krew. Towarzyszy temu wysoki cukier, odwodnienie i charakterystyczne objawy – konieczna jest pilna pomoc medyczna.
Objawy kwasicy ketonowej
Objawy narastają zwykle w ciągu godzin:
- wzmożone pragnienie i częste oddawanie moczu,
- nudności, wymioty, ból brzucha,
- osłabienie, senność,
- przyspieszony, głęboki oddech (tzw. oddech Kussmaula),
- zapach acetonu z ust (przypominający zmywacz do paznokci lub owoce),
- w ciężkich przypadkach – zaburzenia świadomości.
Przyczyny
Kwasica ketonowa najczęściej rozwija się w cukrzycy typu 1, ale może wystąpić także w typie 2. Typowe wyzwalacze:
- pominięcie lub zbyt mała dawka insuliny, awaria pompy insulinowej,
- infekcja lub inna ostra choroba,
- świeżo rozpoznana, nieleczona cukrzyca,
- niektóre leki i sytuacje silnego stresu metabolicznego.
Ketony – jak je sprawdzić?
Ciała ketonowe oznacza się paskami z moczu (acetonuria) lub glukometrem mierzącym ketony we krwi. Przy hiperglikemii z objawami – zwłaszcza w cukrzycy typu 1 – kontrola ketonów jest ważnym krokiem.
Pierwsza pomoc – co robić?
Kwasica ketonowa to stan nagły. Przy wysokim cukrze z ketonami, wymiotami, zapachem acetonu i przyspieszonym oddechem należy pilnie wezwać pomoc medyczną (999/112). Właściwe leczenie – dożylne nawadnianie, insulina i wyrównywanie elektrolitów – prowadzi się w szpitalu. Nie należy zwlekać ani leczyć ciężkiej kwasicy samodzielnie w domu.
Źródła
- Kitabchi AE i wsp. Hyperglycemic Crises in Adult Patients With Diabetes. Diabetes Care 2009;32(7):1335–1343. doi:10.2337/dc09-9032
- American Diabetes Association. Standards of Care in Diabetes—2025. Diabetes Care 2025;48(Suppl. 1). link
Najczęstsze pytania
Jakie są objawy kwasicy ketonowej?
Wzmożone pragnienie i częste oddawanie moczu, nudności, wymioty, ból brzucha, osłabienie, przyspieszony, głęboki oddech oraz charakterystyczny zapach acetonu z ust. W ciężkich przypadkach dochodzi do zaburzeń świadomości.
Co powoduje kwasicę ketonową?
Głównym mechanizmem jest niedobór insuliny. Najczęstsze wyzwalacze to pominięcie lub zbyt mała dawka insuliny, infekcja albo inna ostra choroba. Częściej występuje w cukrzycy typu 1.
Jak sprawdzić ketony?
Ketony oznacza się paskami z moczu lub glukometrem mierzącym ketony we krwi. Przy wysokim cukrze z objawami – zwłaszcza w cukrzycy typu 1 – warto skontrolować ketony.
Kwasica ketonowa – co robić?
To stan zagrożenia życia. Przy objawach (wysoki cukier, ketony, wymioty, zapach acetonu, przyspieszony oddech) należy pilnie wezwać pomoc medyczną. Leczenie – nawadnianie i insulina – prowadzi się w szpitalu.