Hipoglikemia (niedocukrzenie) – objawy, przyczyny i pierwsza pomoc
Hipoglikemia (niedocukrzenie) to zbyt niski poziom cukru we krwi – umownie poniżej 70 mg/dl (3,9 mmol/l). Powoduje charakterystyczne objawy, takie jak drżenie, poty i głód, i wymaga szybkiej reakcji. Najczęściej dotyczy osób z cukrzycą leczonych insuliną lub niektórymi lekami.
Objawy hipoglikemii
Objawy zależą od tempa i głębokości spadku cukru. Dzieli się je na dwie grupy:
Wczesne (adrenergiczne) – organizm broni się przed spadkiem cukru:
- drżenie rąk, niepokój,
- zimne poty, bladość,
- kołatanie serca,
- głód, osłabienie.
Późniejsze (neuroglikopeniczne) – z niedoboru glukozy w mózgu:
- zaburzenia koncentracji i mowy,
- bóle głowy, zawroty,
- zmiana zachowania, splątanie,
- w ciężkich przypadkach – drgawki i utrata przytomności.
Przyczyny niedocukrzenia
U osób z cukrzycą hipoglikemię najczęściej wywołują:
- zbyt duża dawka insuliny lub niektórych leków (pochodne sulfonylomocznika),
- pominięty lub zbyt mały posiłek względem dawki insuliny,
- wysiłek fizyczny bez korekty leczenia,
- alkohol, zwłaszcza bez jedzenia.
Pierwsza pomoc – reguła 15
Gdy pojawią się objawy i cukier jest niski (przy możliwości pomiaru), zastosuj regułę 15:
- Przyjmij ok. 15 g szybkich węglowodanów – np. glukoza w tabletkach, pół szklanki soku owocowego, łyżka miodu lub kilka kostek cukru.
- Odczekaj 15 minut i zmierz cukier ponownie.
- Jeśli nadal jest niski – powtórz porcję węglowodanów.
- Po unormowaniu zjedz posiłek z węglowodanami złożonymi, by uniknąć nawrotu.
Ciężka hipoglikemia – stan nagły
Przy utracie przytomności lub drgawkach nie podaje się nic doustnie (ryzyko zachłyśnięcia). Potrzebny jest zastrzyk glukagonu (jeśli jest dostępny i ktoś umie go podać) oraz pilne wezwanie pomocy (999/112). Osoby z cukrzycą typu 1 i ich bliscy powinni wiedzieć, jak reagować.
Hipoglikemia a hiperglikemia
Hipoglikemia to przeciwieństwo hiperglikemii (za wysokiego cukru). Warto znać objawy obu stanów. Prawidłowe wartości znajdziesz w artykule o normach cukru we krwi.
Źródła
- American Diabetes Association. 6. Glycemic Goals and Hypoglycemia: Standards of Care in Diabetes—2025. Diabetes Care 2025;48(Suppl. 1):S128–S145. link
- International Hypoglycaemia Study Group. Glucose Concentrations of Less Than 3.0 mmol/L Should Be Reported in Clinical Trials. Diabetes Care 2017;40(1):155–157. doi:10.2337/dc16-2215
Najczęstsze pytania
Co to jest hipoglikemia?
Hipoglikemia (niedocukrzenie) to zbyt niski poziom cukru we krwi, umownie poniżej 70 mg/dl (3,9 mmol/l). Powoduje objawy takie jak drżenie, poty, głód i osłabienie, a nieleczona może być groźna.
Jakie są objawy hipoglikemii?
Najczęstsze to drżenie rąk, zimne poty, kołatanie serca, głód, niepokój, bladość, a przy głębszym spadku – zaburzenia koncentracji, mowy, splątanie, a nawet utrata przytomności.
Co robić przy niedocukrzeniu?
Zastosuj regułę 15: przyjmij ok. 15 g szybkich węglowodanów (np. glukoza w tabletkach, sok, cukier), odczekaj 15 minut i zmierz cukier. Jeśli nadal jest niski – powtórz. Po unormowaniu zjedz posiłek.
Kiedy hipoglikemia jest groźna?
Ciężka hipoglikemia z utratą przytomności lub drgawkami to stan nagły. Nie podaje się wtedy nic doustnie – potrzebny jest zastrzyk glukagonu i wezwanie pomocy (999/112).