Dobowa zbiórka moczu (DZM) – jak zrobić krok po kroku
Dobowa zbiórka moczu (DZM) to badanie, w którym zbiera się cały mocz z 24 godzin, by oznaczyć ilość wydalanych substancji. Służy głównie do oceny pracy nerek – co ma duże znaczenie w cukrzycy. Poniżej instrukcja, jak wykonać ją poprawnie.
Co ocenia DZM?
W dobowej zbiórce oznacza się m.in. białko/albuminę, kreatyninę, elektrolity (sód, potas), kwas moczowy, wapń, fosfor, mocznik, a czasem hormony. Pozwala to ocenić funkcję nerek i bilans wodno-elektrolitowy. Najczęstsze wskazania to podejrzenie choroby nerek, a także cukrzyca, kwasica, osteoporoza czy zaburzenia tarczycy.
Jak zebrać mocz krok po kroku
- Rano (np. o 7:00) oddaj pierwszy mocz do toalety – tej porcji nie zbieramy, ale zapisz godzinę.
- Od tej chwili zbieraj cały mocz – każdą kolejną porcję – do dużego, czystego, zamkniętego pojemnika.
- Następnego dnia o tej samej godzinie (7:00) oddaj ostatnią porcję do pojemnika – to kończy zbiórkę.
- Zmierz i zapisz łączną objętość zebranego moczu.
- Dobrze wymieszaj całość i pobierz ok. 100 ml do sterylnego pojemniczka, który zanosisz do laboratorium razem z informacją o całkowitej objętości.
Okresu zbiórki nie przedłużaj ponad 24 godziny.
Przygotowanie – o czym pamiętać
- dzień przed i w trakcie unikaj dużego wysiłku, stresu i gorących kąpieli,
- zwykle odradza się kawę, mocną herbatę, kakao, wanilię, alkohol i cytrusy (mogą zaburzyć wynik, np. zwiększyć wydalanie białka lub kwasu moczowego),
- w trakcie zbiórki przechowuj mocz w chłodzie (ok. 2–4°C),
- stosuj się do indywidualnych zaleceń lekarza/laboratorium (część leków lub badań wymaga innych przygotowań).
DZM a nowsze badania nerek
W diagnostyce cukrzycowej choroby nerek dobową zbiórkę coraz częściej zastępuje wskaźnik albumina/kreatynina (ACR) oznaczany z jednej (najlepiej porannej) próbki moczu – jest wygodniejszy i pozwala uniknąć błędów zbiórki. DZM bywa jednak nadal wykorzystywana w wybranych sytuacjach.
Źródła
- KDIGO 2022 Clinical Practice Guideline for Diabetes Management in Chronic Kidney Disease. Kidney Int 2022;102(5S):S1–S127. doi:10.1016/j.kint.2022.06.008
- American Diabetes Association. Chronic Kidney Disease and Risk Management: Standards of Care in Diabetes—2024. Diabetes Care 2024;47(Suppl.1):S219–S230. doi:10.2337/dc24-S011
Najczęstsze pytania
Co to jest dobowa zbiórka moczu (DZM)?
To badanie, w którym zbiera się cały mocz oddany w ciągu 24 godzin, aby oznaczyć ilość wydalanych substancji (m.in. białka/albuminy, kreatyniny, elektrolitów). Pozwala ocenić pracę nerek i gospodarkę wodno-elektrolitową.
Jak poprawnie zebrać mocz do DZM?
Rano oddaj pierwszy mocz do toalety (zanotuj godzinę) i od tej chwili zbieraj cały mocz przez 24 godziny do jednego pojemnika. Ostatnią porcję oddaj następnego dnia o tej samej godzinie. Zapisz łączną objętość.
Jak przygotować się do dobowej zbiórki moczu?
Dzień przed i w trakcie unikaj dużego wysiłku, stresu i gorących kąpieli. Zwykle odradza się m.in. kawę, mocną herbatę, kakao, alkohol i cytrusy, bo mogą zaburzyć wynik. Szczegółowe zalecenia poda lekarz lub laboratorium.
Po co wykonuje się DZM przy cukrzycy?
Głównie do oceny nerek – m.in. wydalania białka (albuminy) w kierunku cukrzycowej choroby nerek. Dziś często zastępuje ją oznaczenie wskaźnika albumina/kreatynina (ACR) z jednej próbki, ale DZM bywa nadal stosowana.
